Dieselgemaal Papekop-Diemerbroek

Gemalenpluim voor Papekop

De Nederlandse Gemalen Stichting is de overkoepelende organisatie voor alle gemalen in ons land (behalve windmolens) voor al diegenen die zich inspannen om de werkende en de niet meer werkende gemalen te behouden.

De hoofddoelstelling van de NGS is het bevorderen van de kennis over, het inventariseren en documenteren van, en het constructief meewerken aan mogelijk behoud en beheer van waardevolle gemalen gericht op de waterpeilbeheersing (niet zijnde windmolens) en de met deze gemalen ruimtelijk en/of functioneel een eenheid vormende kustwerken en terreinen.

De NGS-Gemalenpluim is de jaarlijkse prijs die wordt toegekend aan een gemaal dat op voorbeeldmatige wijze is gerestaureerd. Het is gebruikelijk dat één Pluim naar een Waterschap en één naar een gemalenbeherende particuliere organisatie gaat.

Een voorbeeldmatige restauratie moet ruim worden opgevat: variërend van groot onderhoud, aanpassing (in- en/of uitwendig) aan eigentijdse eisen van bemalingtechnologie, duurzaamheid, veiligheid, etc. tot een ingrijpende restauratie. Omvang of ouderdom van het gemaal spelen daarbij geen rol. Bepalend voor de toekenning is of bij de aanpak recht is gedaan aan de cultuurhistorische waarden van het gemaal.

In tegenstelling tot andere jaren, was er in 2018 na onderzoek door de pluimcommissie, geen lijst met kandidaten. Wel was er een bijzondere situatie, waarbij de eigenaar van een gemaal op bijzondere wijze heeft samengewerkt met een van onze deelnemende stichtingen.

Deze innige samenwerking heeft uiteindelijk tot een mooi resultaat geleid. Hierdoor ontstond de bijzondere situatie dat het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de Stichting tot behoud van het gemaal Teylingens gezamenlijk de Gemalenpluim 2018 in ontvangst konden nemen voor de mooie restauratie van het dieselgemaal Papekop-Diemerbroek (uit 1928 bij Woerden).

Dijkgraaf Poelmann en voorzitter Mees nemen de pluim in ontvangst

Papekop draait

Dinsdag 16 oktober heeft de Ruston voor het eerst sinds 75 jaar weer gedraaid. Natuurlijk is er gezorgd voor wat camera’s in de buurt. Bij deze dus een link naar de filmpjes die gemaakt zijn.
De motor heeft inmiddels al een tijdje gedraaid en op wat kleine details na werkt alles prima. Zo was er nog wat lichte olielekkage, wat problemen met een slippende riem voor de koelwaterpomp en na een uurtje draaien bleef de verstuiver hangen waardoor er een gigantische rookwolk ontstond, maar dat is inmiddels verholpen.

Ruston 8H start na 75 jaar 

Ruston & Hornsby 8H stationair engine first start

Uitlaat bij de eerste start sinds 75 jaar

Een gemaal erbij

Naast het stoomgemaal Teylingens gaat de stichting ook het dieselgemaal Papekop en Diemerbroek beheren. Dit gemaal is al sinds 1993 buiten gebruik en is nu met de aanleg van een nieuw elektrisch gemaal ontdaan van alle techniek die er in 1993 in werd geplaatst.

Al sinds de Middeleeuwen wordt de Broekmolen vermeld.
Maar liefst drie keer brandde hij af en even vaak werd hij herbouwd: in 1586, in 1874 en in 1927. In 1879 was de capaciteit van de molen niet groot genoeg meer. Het bestuur van de polder Papekop en Diemerbroek besloot om een hulpstoomgemaal bij te bouwen. Dit schepradgemaal bleef tot 1928 in gebruik.

Toen besloot het waterschapsbestuur om een nieuwe machine te bouwen. In de molenromp werd een eencilinder Ruston dieselmotor geplaatst die via een haakse tandwieloverbrenging een schroefpomp van Pannevis aandreef. De installatie had een capaciteit van 55 m3 per minuut bij een opvoerhoogte van 1,6 meter.

Omdat in de Tweede Wereldoorlog de brandstofprijzen exponentieel stegen en werd het gemaal geëlektrificeerd. Er werd een elektromotor bij de dieselmotor geplaatst, en door middel van een riem werd het vliegwiel van de oude dieselmotor aangedreven. Beide motoren zijn nog in de molenromp aanwezig en de dieselmotor kan getornd worden. De stichting heeft het voornemen de installatie weer in werkende staat te krijgen.

In 1993 werd het huidige elektrische gemaal in de maalvliet voor de molenromp geplaatst. Dit gemaal is in 2016 vervangen door een nieuw gemaal met een grotere capaciteit en een visvriendelijke pomp die het water wegpompt uit de polder en loost op de Kromwijkerwetering. In 2016 is het gemaal vervangen door een geheel nieuw gemaal met een visvriendelijke centrifugaalpomp.

Het gebouw heeft de nodige onderhoudsachterstand en zal op basis van het opgemaakte rapport, na het reeds uitgevoerde bouwkundig onderzoek, moeten worden aangepakt.

De stichting is voornemens een speciale werkgroep diesel in het leven te roepen en denkt dat met een relatief kleine werkgroep kan worden volstaan. Vrijwilligers met dieselkennis, langzaamlopende motoren, zijn welkom en worden opgeroepen zich te melden bij het bestuur.