Archief

Hier staan oudere artikelen van de afgelopen 10 jaar.

In memoriam

Op 8 juli 2018 is onze penningmeester Henk Magielse na een kort ziekbed overleden. Henk was vanaf het begin (2008) als penningmeester nauw betrokken bij de restauratie van het Stoomgemaal Teylingens. Wij zullen zijn inbreng in de bestuursvergaderingen zeer missen. Hij was als geboren Woerdenaar zeer betrokken bij het wel en wee van het Stoomgemaal Teylingens.
Wij wensen zijn familie veel sterkte met het verwerken van dit verlies.
Het bestuur

Problemen met onze site

Beste bezoeker,

Helaas is onze site niet meer goed te updaten.

Wij zijn bezig met de bouw van een nieuwe site met een aangepast adres.

De nieuwe site zal verschijnen op www.stoomgemaalteylingens.nl naar verwachting per april 2018.

Wij zijn onveranderd geopend op de zaterdagochtend van 9 tot 12 en u bent van harte welkom.

Alle vrijwilligers staan voor u klaar om te vertellen over het stoomgemaal, waterbeheer en de plannen die we hebben.

Voor die plannen hebben wij toch nog veel geld nodig, iedere bijdrage is welkom.

Giften zijn voor meer dan 100% aftrekbaar, omdat wij een culturele ANBI zijn.

Als u een grote gift wilt doen of een legaat wilt nalaten, bijvoorbeeld om de stoomketel mogelijk maken, neem dan contact met ons op.

Wij zijn het negende en laatste nog onder stoom te brengen gemaal in Nederland.

Maak dat voor 2021 mogelijk en vier dat samen met ons op ons 150-jarige bestaan.

Breng Teylingens op stoom in 2021!

Vakmanschap is meesterschap

Dit jaar verwelkomden wij een nieuwe vrijwilliger en wat voor een. Al jaren met pensioen, maar nog steeds actief in de werkplaats en nu ook iedere zaterdagochtend in het gemaal.

Hij is een man met gouden handjes en daar zijn wij ongelooflijk blij mee. Hij heeft op zich genomen om het smeertoestel dat verdwenen is te reproduceren en dat gaat op voortvarende wijze getuige bijgaande foto.

Stoom en nu een ketel

Het bestuur mag dan druk zijn met de kolenloods, maar de werkgroep is ondertussen begonnen aan de laatste stap in het echt draaien op stoom.

Naar aanleiding van een bezoek aan het Zuiderzeemuseum, waar een kleine werkende stoominstallatie staat die lijkt op die oorspronkelijk in het gemaal stond, zijn er plannen gesmeed. Peter van der Horst en Inus van Hekken hebben met hun stoomkennis onze CAD-specialist Guus Peek aan het werk gezet en hij heeft een keteltekening kunnen maken waar een ketelbouwer wat mee kan.
Het is de bedoeling dat de ketel wordt ingemetseld zoals dat vroeger ook was en afhankelijk van de grootte van de ketel en de ideeën die wij als stichting hebben over authenticiteit en uiteindelijk zijn zij in gesprek gekomen met Standard Fasel. Vervolgens is door dat bedrijf onderzocht of zij een ouderwetse ketel met een enkele vuurgang konden leveren. Na enige weken kwam de heugelijke mededeling dat zij zo’n ketel kunnen bouwen, de prijs kennen we nog niet, maar meer dan 100.000 euro is het niet.

Waar het geld vandaan moet komen is nu nog de vraag, maar opnieuw is dit een mooi item voor een bijdrage in de vorm van legaten en giften aan het ketelfonds. Degene die de ketel volledig wil sponsoren zal vereeuwigd worden met een ketel die naar hem of haar wordt vernoemd, inclusief een naamplaat op het ketelfront. Stort uw bijdrage op rekeningnummer NL84 RABO 0157 0732 62 t.n.v. Stichting tot behoud van het gemaal Teijlingens onder vermelding van “ketelfonds”.

Kolenloods perikelen

Zoals u al eerder hebt kunnen lezen zijn wij nog steeds bezig met de realisatie van de kolenloods.

Twee en een half jaar later is er nog steeds geen omgevingsvergunning-vergunning. Bij de opening van het gerestaureerde gemaal werd door alle betrokken partijen uitgesproken dat zij zouden mee werken aan de realisatie van de kolenloods en werd door de Provincie en het Hoogheemraadschap een bijdrage van ieder 50.000 euro gegeven.

Tot driemaal toe is nu een vergunning aangevraagd en drie keer is die afgewezen, omdat hij niet zou voldoen aan de eisen. Nu zijn we al weer een halfjaar bezig om een vierde aanvraag rond te krijgen en bijna 20.000 euro armer door alle uren van de architect, de planoloog enzovoort, dit omdat de gemeente telkens weer nieuwe vragen weet te verzinnen. Die 20.000 euro kunnen we niet besteden aan de inrichting van de kolenloods, waar een uitgebreid plan voor is gemaakt, met veel audiovisuele hulpmiddelen.

Opzet is dat de bezoekers en dan met name de kinderen op een interessante manier wordt verteld waar een gemaal voor is, welk belang stoom ook nu nog heeft, maar ook zo iets eenvoudigs als, wat zijn kolen en hoe zien die er uit.

Wij hebben dus geld nodig, niet zozeer om de kolenloods te bouwen, maar om hem in te richten. Wij komen nu ongeveer 20.000 euro te kort om de volledige inrichting te realiseren. Wij gaan daarvoor zelf de boer op, maar we doen ook een beroep op u. Giften en legaten zijn welkom en omdat wij een culturele Anbi zijn is er een hogere aftrek mogelijk voor de belasting (125% voor een particulier en 150% voor een bedrijf).

We zitten niet stil

We hebben een veelbewogen jaar achter de rug en de werkgroep heeft lang op de handen moeten zitten. Daarom nu een bericht van de werkgroep.

Nadat de aannemer het gebouw weer aan ons overgedragen had, zijn we als werkgroep heel druk geweest met het overplaatsen van onze spullen en de inrichting van het interieur.
Bijzonder blij en trots zijn we op onze werkplaats met alles wat erbij hoort.
Ook de bovenverdieping is compleet onderhanden genomen, we hebben het persluchtvat aangesloten op de stoominlaatpijp van de machine, de warmwaterbak en het persluchtvat zijn in de juiste kleuren geschilderd, de magazijnrekken zijn geplaatst voor onderdelen en gereedschap en we hebben zelf een leuningwerk gemaakt hierdoor duizenden Euro’s bespaard.
Bovendien hebben we zelf de verwarming geïnstalleerd en zo weer veel Euro’s bespaard.
We zijn nu bezig met het terugplaatsen na restauratie van de hulpwerktuigen en appendages in de condensorput. De vacuumpomp is gereviseerd en weer gemonteerd en nu rest de voedingspomp nog.

Er is nog veel werk te verzetten, maar iedereen kan komen kijken en is van harte welkom op de zaterdagochtend.


Inspiratie voor een taart

Dat het gemaal in gerestaureerde staat door iedereen mooi wordt gevonden is ons wel duidelijk geworden. Maar het leidt er zelfs toe dat er een taart voor ons wordt gebakken en dat is toch echt heel erg leuk. We hebben er van kunnen genieten.

Kijk op de blog van Rebecca Peek .

Twee bijzondere cadeaus

Bij de opening van het gemaal werden wij op een heel bijzondere manier verrast door de giften van Ir. Versfelt, die als KiviNiria bestuurslid ons op het spoor kwam door de aanvraag die wij in het kader van de Willem Wolffprijs deden.

Wij vroegen om een indicateur om bezoekers en dan vooral de honderden leerlingen die wij jaarlijks in het gemaal ontvangen duidelijk te kunnen maken hoe je het vermogen van een stoom- en ook een dieselmotor kan vaststellen. Wij wonnen de prijsvraag niet, maar dankzij Ir. Versfelt toch wel, want hij regelde voor ons een indicateur bij een museum.

Hoofdmachinist Peter van der Horst ontving de indicateur uit handen van Ir. F.Versfelt

Alsof deze gift nog niet genoeg was kwam Ir. Versfelt ook nog met een hagelnieuwe stoommachine.

Deze wordt nu al gebruikt om bezoekers duidelijk te uitleggen hoe een stoommachine werkt.

Gerestaureerd gemaal geopend

Het is zover, de restauratie van het oorspronkelijke gemaal is klaar en we zijn weer terug in 1953. Op 9 mei 2015 werd het gemaal officieel geopend door de Commissaris van de Koning, Willibrord van Beek. In het bijzijn van ruim 80 genodigden spraken dijkgraaf en gastheer Patrick Poelmann, de CdK, wethouder Schreurs en Ruud Mees over het gemaal en alle hordes die genomen werden om de restauratie mogelijk te maken.
De openingshandeling was tweeledig. Gezamenlijk werd het nieuwe informatiebord onthuld en vervolgend werd door de CdK met een toeter de opening van het gemaal aangegeven, waarbij uit de schoorsteen voor het eerst na bijna 60 jaar weer rook kwam.

Door de sprekers werden belangrijke toezeggingen gedaan, die de weg openen voor de herbouw van de kolenloods. Waterschap, Provincie en Gemeente zullen in woord en daad meewerken aan de realisatie; een mooier cadeau konden wij ons niet wensen. 

Binnenkort zullen we starten met de voorbereidingen voor de herbouw.

De aannemer is klaar, op naar de opening

De definitieve oplevering door de aannemer is geschied; door de architect en het bestuur zijn de uitgevoerde werkzaamheden akkoord bevonden.

Aannemer Hulshof heeft geweldig werk geleverd, met veel gevoel voor het monument en daarmee ook oog voor detail. Eigenaar Cees Nomen, zijn uitvoerder Han Kooiman en hun mensen, hebben met hun inzet het gebouw in oude luister hersteld en gezorgd dat het er weer jaren tegen kan. Samen met de architect Hans Heine en zijn bouwbegeleider Ferry van den Boogaard, Tak architecten, zijn veel oude details teruggevonden, werden gezamenlijk keuzes gemaakt die passen in het tijdsbeeld en zijn oplossingen gekozen die het verhaal van het stoomgemaal weergeven.

Nu zijn we begonnen aan de afwerking, het elektrisch installatiewerk dat door Elektrob, Gerard Bitterling, werd gedaan is klaar en er is voor gezorgd om zo min mogelijk leidingen in het zicht te hebben, de beveiliging is tevens door Elektrob verzorgd en aan ons nu de taak om de inrichting op orde te brengen.

Ook heeft de Belo Groep gezorgd voor een voorverwarmer voor de nog te verwerven stoomketel, deze is op zolder geplaatst toen het dak werd vernieuwd. Arie Belo gaat ook zorgen voor de stoomleiding die alvast geplaatst wordt. Nu de ketel nog.

Cybertechniek is bezig met de elektronische sturing van de verwarming, zodat we het gemaal minimaal vorstvrij kunnen houden en zonodig lekker warm als er bezoekers zijn. Eigenaar Peter van der Horst heeft met zo min mogelijk zichtbare aanpassingen dit verzorgd.

De werkgroep kan weer aan de slag met de opbouw van de stoommachine en kort geleden is de groep uitgebreid met weer een technische man, Guus Peek, die ons al jaren volgde en nu de tijd heeft gevonden om ons te helpen. Na het weer aansluiten van de compressor met een nieuw aangelegde persluchtleiding aan het ook op zolder geplaatste drukvat zal de machine weer kunnen draaien.

Wij hopen op de nationale molen- en gemalendag, de 2e zaterdag in mei, de officiele openstelling te vieren.

Restauratie in laatste fase

De laatste weken van de bouwwerkzaamheden zijn ingegaan en iedereen die langs het gemaal rijdt heeft het herstel van dak, muren en deuren kunnen volgen. De afgelopen weken kon je ook de schoorsteen zien groeien, naar zijn oorspronkelijke hoogte van ruim 20 meter.

Buiten gaat de schilder aan de slag en binnen is nu ook het herstel aan het pleisterwerk afgerond. De vloeren worden in orde gebracht en het schilderwerk binnen komt dan ook aan de beurt. Daarna zal de verwarming, het elektrawerk en de schoonmaak worden gedaan. Tegelijkertijd zal buiten het nodige straatwerk worden verricht, uiteraard met oude materialen.

Wij verwachten dan rond de kerstdagen alle zaken weer op orde te kunnen brengen. De officiële opening volgt ergens in de eerste helft van 2015.

Wij zoeken nog steeds mensen met belangstelling voor waterbeheer, stoom, erfgoed, historie of wat dan ook, die graag vrijwilliger willen worden bij het gemaal en onze enthousiaste, maar nog te kleine groep komen versterken. Neem gerust contact op of stuur een mail naar info@stoomgemaalteijlingens.nl 

Folder Open Monumenten Dag

Op Reis Vervoer over water langs het stoomgemaal

Omdat het gemaal op dit moment wordt gerestaureerd en niet toegankelijk is, kunnen wij niet meedoen aan Open Monumentendag. Maar wij vrijwilligers van het Stoomgemaal Teijlingens willen wel iets bijdragen aan deze dag en doen dat in de vorm van een verhaal.

Het thema van de Open Monumentendag 2014 is “op reis” en dat is voor de Stichting tot behoud van het gemaal Teijlingens om de toch wel bijzondere sluis naast het gemaal onder de aandacht te brengen. Die sluis vormt immers een onderdeel van de vaarroute van Kamerik naar elders, elke bootreis die vanuit Kamerik ondernomen werd, passeerde in de afgelopen eeuwen de sluis.

Sinds 2008, het jaar waarin wij begonnen met de restauratie van het gemaal, hebben wij talloze verhalen te horen gekregen over het gemaal en de omgeving in de vorige eeuw.  Een van de eerste verhalen was de verhuizing van de familie Kasius uit Driebruggen naar Kamerik. Die verhuizing ging per schip, de familie ging op reis met de hele huisraad aan boord, van 9 tot 12 laden en na drie uur varen kwamen zij in Kamerik aan. De schipper was Gert Versteegt, hij was overigens niet de enige met zulke vrachtjes, verhuizen per schip was goedkoper dan met de vrachtwagen.

Tot 1961 passeerden vooral Kamerikse schepen de sluis, dat waren een tweetal beurtschippers met een motorschip, Hilgeman met ms Kameriks Welvaren en Versteegt met ms Eben Haëzer. Daarnaast hadden de gebroeders Roest ieder nog een motorschip waarmee zand, grind en vuilnis (onder andere straatkolken-vuil uit Den Haag) werden vervoerd en tenslotte voer de plaatselijk broodvisser Griffioen ook geregeld door de sluis. Van buiten Kamerik kwamen Van ’t Wout en Spierenburg met hun schepen af en toe de sluis door. Spierenburg kwam met schuit vol vuilnis en die werd voorbij Kamerik gelost en het vuil als bemesting werd verspreid, zoals dat al eeuwen gebeurde in de Kamerikse polders, de zogenaamde toemak. 

De beurtvaart ontstond door de noodzaak een regelmatige verbinding te hebben. Daarvoor was er uitsluitend de wilde vaart, maar de grotere vervoersstromen eisten een regelmaat, waarbij de plaatselijke overheid bepaalde wie, wat, hoe, wanneer en waarheen goederen en mensen vervoerde. Deze afspraken zorgden voor een monopoliepositie van de beurtschippers.

Ook de beurtschippers uit de omgeving Woerden brachten niet alleen vrachten maar ook mensen naar hun plaats van bestemming. Zij hadden vaste routes door de week, naar Gouda, Leiden, Utrecht, Amsterdam en naar Zaandam en als je daar naar toe wilde reizen dan kon dat dus per schip.

Niet alleen de al eerder genoemde verhuizing per schip, maar ook een ander verhaal werd ons verteld. Jarenlang is het usance geweest om in de zomer een aantal zaterdagen naar Katwijk te varen. Voor een kwartje mocht je om 6 uur opstappen en dan was je voor 12 uur ’s avonds weer terug, dat betekende dat je bijna een hele dag op het strand in Katwijk zat, een dagreis avant la lettre.

Dit zijn de schippers uit Kamerik:

Gert Versteegt: Schipper en kolenboer

Gegevens schuit: 18 ton met een roef voor, 18 pk motor “Industrie” uit Alphen.

Lag naast huis in Kamerikse wetering

Bodedienst op Gouda:     Woensdag kaas laden van Kamerikse boeren

 Donderdag leveren in Gouda kaasmarkt

Lijndienst Utrecht:Vertrek uit Kamerik vrijdagavond

 Vertrek Utrecht zaterdag 07.00 uur

Cor Hilgeman: beurtschipper.     Vader (Manus) is schipper samen met Jan Hilgeman(n).

Kamerik: Jan en Manus Hilgeman:  schippers

Knecht: Henk Hoogeveen na Manus

Gegevens schuiten: 1 motorschip, roef achter, 13 ton, 15 pk motor “Kromhout”Amsterdam

1 trekvlet m.b.v. jaagtouw “haan” voortbewogen

Schuiten lagen tegenover Bakker Maarleveld in de Kamerikse Wetering.

Maandag:          Vertrek motorschip om 0.00 uur Kamerik naar Amsterdam-Zaandam-Wormerveer.

In Zaandam en Wormerveer meelfabriek”Wessanen”  werd eerst diervoedermeel geladen, op de terugweg in Amsterdam pakketten. Overnachten in met 2 man in de roef.

Dinsdag: Terug naar Kamerik. Lossen op diverse plekken.

Woensdag: Met de trekvlet naar Woerden (Bodedienst)

Donderdag: Met motorschip lijndienst Utrecht naar bodehuis. Vis halen voor de katholieken in Woerden

Vrijdag: Terug naar Kamerik lossen

Zaterdag: Met de trekvlet naar Woerden (Bodedienst)

Henk Roest met zoon Niek: schipper (zand, grind en vuilnis)

Gegevens: 1 motorschip type “Westlander”

Klaas Roest met zoon Tinus: schipper(zand,grind en vuilnis)

Gegevens: 1 motorschip en 1 trekvlet

Als u ons meer over de scheepvaart in Kamerik kan vertellen, dan horen wij dat graag.

Sinds de 15e eeuw wordt in geschriften de sluis bij Kamerik vermeld. Door de bouw van de eerste windmolen om het water uit de Kamerikse Wetering in de Rijn te pompen werd het noodzakelijk om een sluis te bouwen. De scheepvaart was naast paard en wagen de enige methode om lading te vervoeren en in de natte polders van Kamerik stelde het laatste wegens gebrek aan wegen niet veel voor.

In 1910 werd besloten de schutsluis naast het stoomgemaal Teijlingens te vernieuwen. De sluis zal waarschijnlijk vernieuwd zijn om twee redenen. Ten eerste was het polderpeil met de vernieuwing van het gemaal, dat in 1907 van scheprad naar centrifugaalpomp werd omgebouwd, verlaagd en ten tweede zal de sluis waarschijnlijk in niet al te beste staat geweest zijn. Het is niet bekend of het een houten sluis betrof, dan wel een met stenen gemetselde of een combinatie van beide.

Door het waterschapsbestuur werd kennelijk besloten om met de tijd mee te gaan en koos men voor de bouw van een betonnen sluis. Deze sluis kan daarmee tot de vroegste waterstaatkundige betonbouw worden gerekend en is in de wijde omgeving enig in zijn soort.

Op 22 augustus 1911 werd de sluis feestelijk geopend, hetgeen blijkt uit de foto.

De afmetingen van de sluis zijn breedte 3,2 meter, lengte 16 meter en diepte 1,8 meter.

Deze folder krijgt u van de stichting die zich bezighoudt met de restauratie van het gemaal Teijlingens. Dit gemaal is eigendom van het HDSR.

Het beheer van het stoomgemaal berust bij de Stichting tot behoud van het gemaal Teijlingens.

Op dit moment is de restauratie in volle gang en wij hopen volgend jaar mei de officiële opening te kunnen vieren.

Wordt vrijwilliger bij het stoomgemaal, zeker nu we steeds meer een volledig gerestaureerd gemaal worden. Wij zoeken mensen die zich een dag(deel) in de week in willen zetten of het nu mensen ontvangen is, koffiezetten, meehelpen in het onderhoud of meesleutelen is, alles wat u kunt bijdragen aan de vervolmaking en instandhouding van het stoomgemaal is welkom.

Kom eens langs op zaterdagochtend of geef u direct op via info@stoomgemaalteijlingens.nl

Er is ook een Stichting Vrienden van het gemaal Teijlingens die specifiek gericht is op het verkrijgen van gelden om het gemaal te vervolmaken en in goede staat te kunnen houden.

Het eerste doel is geld inzamelen voor de aanschaf van een stoomketel.

Wordt donateur van het stoomgemaal, geef u op via vriend@stoomgemaalteijlingens.nl en ontvang de Nieuwsbrief die geregeld verschijnt.

Wereldberoemd in Woerden en omstreken

Het gemaal staat nu ook in Waardevol Woerden

Restauratie is begonnen

De oplettende passant was het al opgevallen, er wordt gebouwd bij het gemaal.

Aannemer Hulshof, een specialist in met name oude gemalen,  is begonnen met de restauratie van het gebouw en gaat voortvarend te werk, het dak is vervangen en ook de binnenkant wordt aangepakt. Nu het onderstation van Eneco/Stedin is uitgeplaatst, tegen een fors bedrag, is er weer ruimte om de oude werkplaats in ere te herstellen. Ondertussen wordt ook vooruit gedacht en zijn het perslucht drukvat en een voorverwarmer voor de nog te verwerven stoomketel op zolder geplaatst.

Begin november moet de restauratie zijn afgerond en zal ook de schoorsteen op de oorspronkelijke hoogte zijn gebracht.www.template-joomspirit.com

Grote opluchting

Al meer dan een jaar werd getekend en gerekend aan een nieuwe fundering en gesproken over een oplossing zonder damwanden in de waterkering te moeten slaan. Gaandeweg bleef er steeds twijfel over de slechte staat waarin de fundering zou verkeren volgens een onderzoek en nu blijkt, na een extra onderzoek door een ander bedrijf, dat de fundering helemaal niet zo slecht is, zij is voor het overgrote deel in redelijke staat. 

Slechts één muur heeft geen fundering meer, de oostmuur van de uitbouw van 1907. Dat betekent dat er slechts 4 of 5 palen geslagen moeten worden met een betonconstructie langs de buitenmuur om de muur en het buitenste vliegwiellager op te vangen. De rest van de uitbouw staat op de watergang van 1871 die volledig onderheid is, er zijn daar ook geen tekenen van slechte fundatie. Wel moeten wij blijven monitoren of er problemen met de fundatie komen. Uiteindelijk zal de fundering eens moeten worden vervangen vanwege de grenen palen die aangetast worden door de bekende paalrotbacterie.

Het bestuur heeft de architect opdracht gegeven om het bestek te schrijven opdat tot aanbesteding kan worden overgegaan. De keuze voor een aannemer zal naar verwachting in maart plaatsvinden. Het funderen wordt apart aanbesteed, evenals de herbouw van het bovenste deel van de schoorsteen. 

Wij hopen dat in de tussentijd de uitplaatsing van het onderstation van Stedin wordt gerealiseerd, waardoor de uitvoering zonder vertraging kan verlopen. De deadline van de subsidieverleners ligt op 31-12-2014, dan moet alles klaar zijn.

De druk op het stichtingsbestuur is groot om alles op tijd te realiseren. Daarnaast werkt ook de technische groep keihard mee aan de voorbereidingen voor de bouw. Gaandeweg worden oplossingen bedacht voor de diverse probleempunten en wordt ook al nagedacht over de extra aanpassingen die nodig zijn om tezijnertijd op stoom te kunnen draaien. Nu kan nog het nodige worden ingebouwd, dat later doen betekent extra werk of zelfs een nieuwe verbouwing.

Funderingsproblemen

Opnieuw is de restauratie van het gemaal vertraagd door de problemen met de fundering.

Het nieuwe funderingsplan stuit op bezwaren bij het HDSR. Wij moeten om het plan uit te voeren tot ruim 2 meter diep graven en omdat de grond waarop het gemaal staat tevens een dijk is, kan dat niet zomaar. De constructeur is nu op zoek naar een andere methode, waarbij de stoommachine en pomp toch kunnen worden gefundeerd zonder een diepe ontgraving. Er is wel een oplossing, maar die kost ruim het dubbele van het bedrag dat begroot is voor de fundering.

Ondertussen is Stedin bezig met de verplaatsing van het middenspanningsstation en zijn ook daarbij problemen ontstaan. De gekozen plaats aan de noordkant bleek op praktische problemen te stuiten door een overvloed aan leidingen en een nieuwe plek aan de zuidkant lag te dicht op de dijk. Nu verwachten we een bruikbare plek te hebben gevonden aan de westkant van het gemaal. Probleem van andere kabels en leidingen speelt daar niet en de voorgenomen herbouw van de kolenloods blijft op die manier mogelijk.

Wij blijven er van uit gaan dat er dit jaar nog gestart kan worden met de nieuwe fundering.

Collega stoomgemaal gaat malen

Het oude stoomgemaal De Vier Noorder Koggen (1869) in Medemblik gaat na 15 jaar weer malen! Dit unieke Rijksmonument, onderdeel van de Westfriese Omringdijk, is cultuurhistorisch gezien van grote waarde. Eigenaar Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zorgt voor behoud van het gebouw, het gemaal en het Stoommachinemuseum en steltdaarmee de waterkering van dit deel van Noord-Holland veilig. Met steun van de Provincie Noord-Holland is een bezoekerscentrum gerealiseerd.

Het stoomgemaal en het bijbehorende Stoommachinemuseum zijn onderdeel van de monumentale Westfriese Omringdijk, opgenomen in het Europese ERIH netwerk én industrieel erfgoed. Meer dan genoeg redenen om vanuit de provinciale overheid en het hoogheemraadschap voor behoud te kiezen. De exploitatie is nu voor jaren gewaarborgd en de historische waarde gaat niet verloren. Na 15 jaar gaan ook de machines weer draaien.

Draaiende stoomgemalen zijn uniek. Het oliegestookte Woudagemaal in het Friese Lemmer is in heel Nederland bekend. Gemaal de Cruquius in Heemstede is beperkt in gebruik. Het Stoommachinemuseum in Medemblik stookt op kolen en is door werking de opvallendste van Noord-Holland. Er staan ook stoommachines uit de industrie en scheepvaart. Kinderen kunnen zelf modellen laten draaien.

Het Stoommachinemuseum wordt vrijdag 28 juni 2013 om 13.45 uur geopend door hoogheemraad Rob Veenman. Om 15.00 uur opent gedeputeerde Elvira Sweet van de provincie Noord-Holland het nieuwe bezoekerscentrum.

1865: om de regio Westfriesland en andere delen van Noord-Holland droog te houden, wordt Gemaal De Vier Noorder Koggen ingezet. Met de dreiging van de Zuiderzee aan de ene en het drassige achterland aan de andere zijde is er genoeg te doen voor dit grote stoomgemaal! Wel 400.000 liter per minuut weet het buitengaats te krijgen. Inwoners kunnen opgelucht ademhalen…

Tot ca. 1930 is De Vier Noorder Koggen in bedrijf. Net voordat de Zuiderzee wordt afgesloten door de Afsluitdijk, neemt Gemaal Lely de bemaling over. Het imposante gebouw aan de rand van de Wieringermeer is ontworpen door Dirk Roosenburg en vernoemt naar Cornelis Lely, initiatiefnemer voor de Zuiderzeewerken. Het nieuwe gemaal is in tegenstelling tot het oude, elektrisch aangedreven.

In 1977 komt er een nieuw gemaal met dezelfde naam als het oude stoomgemaal.

De Vier Noorder Koggen bij Onderdijk. Het Nederlands Stoommachinemuseum – begonnen met de collectie stoommachines van botenbouwer Kees Jongert – vestigt zich in 1985 in het oude Gemaal.

www.stoommachinemuseum.nl

Vertraging bij de start van de restauratie

De start van de restauratie van het gemaal zal niet eerder aanvangen dan na de bouwvakantie. Probleem is dat de fundering van het gebouw, de schoorsteen en de machine vervangen moet worden en dat kan alleen als de transformator in het 10kV onderstation van Stedin uit het gebouw wordt gehaald. 

Deze transformator is in 1953 in de voormalige werkplaats van het gemaal gebouwd en verzorgt niet alleen de energiebehoefte van het gemaal (ook het huidige), maar ook die van een aantal woningen in de omgeving. Stedin zorgt voor de bouw van een nieuw onderstation en waarborgt de continue levering door het oude onderstation pas af te schakelen als het nieuwe naar tevredenheid draait. De uitplaatsing is ondertussen aanbesteed en zal eind juli worden afgerond.

Daarna kan gestart worden met het onderheien; het ziet er naar uit dat dit door middel van buispalen zal geschieden aan de binnenzijde van het gebouw. Alvorens daadwerkelijk begonnen kan worden zal eerst een onderzoek naar de huidige toestand onder het gebouw worden uitgevoerd. Op basis daarvan kan een exacte bepaling van de palen en draagconstructie worden gerealiseerd. Dit onderzoek is binnen enkele weken afgerond, waarna met de aanbesteding van de restauratie kan worden gestart. Gezien het bijzonder waardevolle object zal gunning alleen plaatsvinden aan in monumenten gespecialiseerde bedrijven.

Nationale Gemalendag

Iedere tweede zaterdag in mei is het Nationale Molen en Gemalendag. Een jaarlijkse dag sinds 1972 waarop meer dan 600 wind- en watermolens en gemalen geopend zijn voor het publiek. Het gemaal Teijlingens is dan de hele dag te bezichtigen en er zijn demonstraties met een draaiende stoommachine. De vrijwilligers geven graag uitleg over de werking en de uitvoering van de restauratie van gebouw en machine.

Ook 11 mei 2013 was het weer Gemalendag en ontvingen wij enige tientallen bezoekers die soms van ver kwamen. Zo kwamen een aantal Franse toeristen op bezoek, maar ook belangstellenden uit andere delen van het land. Ondanks de regen was het daarom toch een geslaagde dag.

De volgende Gemalendag zal op 9 mei 2015, maar u bent altijd welkom op zaterdagochtend tussen 09.00 en 12.00 uur.

Restauratie gaat van start

Na de toekenning van een totaal subsidiebedrag van ruim 5,5 ton, heeft het bestuur besloten aan Tak Architecten opdracht te geven om de restauratie van het gebouw te begeleiden. Uit onderzoek is gebleken dat er constructietechnische gebreken zijn, die moeten worden opgelost, voordat wij verder kunnen gaan met de plannen het gemaal weer onder stoom te brengen.

Tak is een gerenomeerd bureau, dat al veel (waterstaatkundige) objecten in portefeuille heeft gehad. www.takarchitecten.nl

De verwachting is dat de bouwkundige restauratie binnen een jaar zal kunnen worden afgerond. Tijdens de restauratie zullen wij zoveel mogelijk proberen de zaterdagochtenden toch open te zijn voor belangstellenden.

Vrijwilligers nodig voor het gemaal

Sinds juli 2008 is een groep vrijwilligers bezig om herstel en weer ingebruikstelling van het stoomgemaal Teijlingens, tussen Kamerik en Woerden, te bewerkstelligen. In oktober 2008 is daartoe een stichting opgericht.

Deze stichting heet Stichting tot behoud van het gemaal Teijlingens omdat beide historische aandrijvingen, stoommachine en elektromotor, nog volledig aanwezig zijn en wij beide voor het nageslacht willen bewaren.

De stichting is met de huidige eigenaar, het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, in overleg over de benodigde werkzaamheden aan het gemaal.

Uiterlijk zal er het een en ander gaan veranderen; de schoorsteen wordt weer op hoogte gebracht, hiervoor was reeds een subsidiebedrag ter beschikking gesteld aan het Hoogheemraadschap, maar door een misverstand met de subsidiegever werd dit niet meegenomen in herstelwerkzaamheden van het voegwerk. De zoektocht naar een nieuwe ketel is gestart. Daarnaast wil de stichting de kolenloods, waarvan de tekeningen nog aanwezig zijn, herbouwen om op die manier een passende ontvangstruimte te creëren.
Doel van de stichting is niet alleen het herstel en weer op stoom krijgen van het uit 1871 daterende gemaal, maar ook een recreatieve mogelijkheid en een educatieve functie toe te voegen aan de monumenten en bezienswaardigheden in de gemeente Woerden.

Stoomgemaal werkt weer

Vanaf 27 maart 2011 heeft de werkgroep Stoomgemaal Teijlingens, na een jaar sleutelen, de machine zonder problemen aan de gang gekregen met perslucht.

De werkgroep is blij met het behaalde resultaat. Wilt u ook eens komen kijken? Bijna iedere zaterdagochtend zijn wij aanwezig.

Wij verzorgen ook speciale rondleidingen en arrangementen; heeft u belangstelling mail ons dan even op het volgende adres:

werkgroep.teijlingens@xs4all.nl